Kafka'nın Prag'ı: Edebi Yürüyüş Rotası

Rotamıza Kafka'nın dünyaya merhaba dediği noktadan başlıyoruz. Eski Şehir Meydanı'nın hemen yakınındaki küçük Kafka Meydanı'nda, St. Nicholas Kilisesi'nin bitişiğinde Kafka'nın doğduğu evin yerinde bugün başka bir bina yükseliyor. Orijinal yapı bir yangında yok olmuşsa da, ön cephesindeki kabartmada genç Kafka'nın siluetini ve adını görebilirsiniz. Bir yanda barok kilise, diğer yanda gotik Týn Kilisesi'nin kuleleri — Kafka'nın çocukluğu tam da bu tarihi dekorun ortasında geçti.

Meydana geçip Astronomik Saat'in yanına, süslü cepheli "U Minuty" binasının önüne geliyoruz. Kafka ailesi, Franz çocukken bu binada yaşadı. Cephedeki siyah-beyaz sgraffito desenler dikkat çekicidir — tıpkı Kafka'nın zıtlıklarla dolu dünyası gibi. Bitişikte yükselen Astronomik Saat ise insana Dava'nın belirsiz zaman akışını düşündürür: her saat başı kurulmuş kuklalar gibi tekrarlayan gösteriye inat, Kafka'nın hayatında akan gerçek zamana bir gönderme.

Josefov'a doğru birkaç dakika yürüyüp İspanyol Sinagogu yakınlarındaki küçük meydana ulaştığınızda, Kafka'nın belki de en ünlü anıtlarından biriyle karşılaşırsınız. Jaroslav Róna'nın yaptığı heykel, ceketli kocaman boş bir bedenin omuzlarında oturan minik Kafka figürünü tasvir eder. "Bir Savaşın Tasviri" öyküsünden esinlenen eser, yazarın ruhunun bedenine yabancılaşmasını simgeler. Heykelin altından bakınca gövdenin içinin boş oluşu, Dönüşüm'deki Gregor Samsa'nın toplumda nasıl görünmez hale geldiğini anımsatabilir.

Eski Şehir Meydanı'na dönüp Kinský Sarayı'na göz atalım. Pembe cepheli yapı bugün bir sanat galerisi olsa da Kafka'nın döneminde okuldu ve Kafka gençliğinde burada eğitim gördü. Bugün Hotel Century Old Town olan bina (Na Poříčí 7) ise Kafka'nın çalıştığı sigorta şirketinin ofisiydi: gündüzleri dosyalar arasında çalışıp akşamları edebiyatın labirentlerine dalıyordu. Dava'daki o boğucu bürokrasi sahnelerinin ilhamı, belki de tam bu pencerelerden süzülen evrak tozlarındaydı.

Rotamızı Yeni Şehir tarafına çevirip ünlü Cafe Louvre'a uğruyoruz. 1902'de açılan bu kafe, Kafka'nın ve dönemin entelektüellerinin buluşma noktasıydı; Kafka burada arkadaşı Max Brod ile edebiyat tartışmaları yapardı. Yüksek tavanlı salonda kahvenizi yudumlarken geçmişin hayaletlerini düşlemek kolay: bir köşede defterine bir şeyler karalayan genç Kafka, yan masada keman konçertosu üzerine sohbet eden Einstein...

Kafeden birkaç adım ötede, modern bir avluda David Černý'nin Metamorfoz heykeli parıldıyor. 11 metre yüksekliğindeki kinetik heykel, Kafka'nın başını oluşturan katmanlı metal levhaların dönüp durmasıyla ünlü: parçalar sürekli hareket ederek yüzü bazen bütün, bazen dağılmış halde gösterir. Dönüşüm'deki kimlik parçalanmasına çağdaş bir selam — modern Prag'ın Kafka'yı unutmadığının, aksine onu çağdaş sanatla yaşattığının kanıtı.

Vltava'yı geçip Malá Strana'da Kafka Müzesi'ne varıyoruz. Yazarın el yazmaları, mektupları ve fotoğraflarının sergilendiği müze, Kafka'nın iç dünyasını loş ve atmosferik bir kurguyla anlatır. Müzenin avlusundaki Černý imzalı hareketli çeşme heykeli de ziyaretçileri girişte karşılar — Prag'ın muzip yüzü burada da iş başında.

Rotamızın finali, Prag Kalesi'nin içindeki masalsı Altın Sokak'ta. Kafka 1916–17 yıllarında kız kardeşi Ottla'nın kiraladığı 22 numaralı gök mavisi minik evde yazdı; "Bir Köy Hekimi" öykülerinin önemli bölümü burada doğdu. Kale surlarının dibindeki bu küçücük oda, koca bir edebiyat evreninin sığdığı yerdi. Buradan şehre bakarken rotanın başladığı meydanı seçebilirsiniz — Kafka'nın hayatı gibi, döngü tamamlanır.